• Afbeelding uit het Jaarboek. Woonhuis op hoek Klimweg en het fietspad naar het Klimduin. Dichtbij het huidige Honky Tonk.

    verzameling van Alphons Leysen

Geschiedenis komt tot leven in eerste jaarboek van Scoronlo

SCHOORL Een fietspad zonder naam. Het hoeft geen probleem te zijn. Je peddelt in noordelijke richting over de Vaalderweg, geniet van de weilanden rondom, ziet in de verte de Groetermolen, en slaat dan linksaf richting Hargervaart. Je bevindt je nu op een naamloze weg.

Door Gerard Smit

Niet handig als je iemand hierheen wilt verwijzen. Of hier onverhoopt 112 moet bellen. Tenminste, zo denkt de afdeling Bergen van de Fietsbond erover. Daarom vroegen ze de gemeente om deze weg, en andere onbenoemde polderpaden van een passende naam te voorzien. De historische vereniging Scoronlo kwam onlangs met een doorwrocht voorstel voor de naamloze wegen ten noorden van Schoorldam.

Het is na te lezen in het jaarboek van de vereniging. Op 4 november overhandigde Scoronlo voorzitter Ela Hulshoff het eerste exemplaar aan gebiedsregisseur Monique Klaver. Dat gebeurde in de Witte Huisjes achter het Groeter raadhuis waar de vereniging sinds een jaar haar onderkomen heeft. Ook de geschiedenis van het raadhuis is in het jaarboek geboekstaafd. Net als het verhaal van de grenspaal die naast de voordeur staat en die voorheen het driedorpenpunt Schoorl, Zijpe, Warmenhuizen markeerde.

STRANDWAL Het jaarboek bestrijkt 1400 jaar Schoorlse geschiedenis. Te beginnen met het handjevol Friezen dat rond 600 op de strandwal bij de kust leefde, waar ze wat koeien hadden lopen en gerst verbouwden. In de loop der tijd werden ze bekeerd en kreeg de kerk het hier voor het zeggen. Zo bezat de Utrechtse Sint Maartenskerk in 868 boerderijen met land in Camp, Hargen, Schoorl en Bergen. Zo'n 100 jaar later staat er dan een klooster in Egmond en niet lang daarna een kloosterboerderij aan het eind van de huidige Munnikenweg in Camperduin.

Dat het er daar niet altijd zachtzinnig aan toe ging, blijkt uit de brief van edelman Jan van Egmond aan de uitbater van dit etablissement. Jan schrijft: "Als heer Jan Aelewijn komt tot Hargen, zo slaat hem doot, ick zal u daarvan ontheffen." Jan was de prior die het gezag over de abdij zou krijgen.

VECHTEN Ondertussen blijft het vechten tegen het water. De St Elisabethvloed van 1421 doet het dorp Hondsbosch in zee verdwijnen. Maar ook het regen- en kwelwater stroomt maar moeilijk weg vanwege de vette klei die zich op de veenlagen heeft afgezet.

In 1888 laat burgemeester J.C. Peeck een staatscommissie weten dat het in dit dorp zonder uitzondering om kleine hoeven gaat. "De voeding laat bij de meesten veel te wensen over. Het eten wordt op weinig zindelijke wijze bereid. De gezondheid der kinderen is veelal niet best."

Goed om te weten als je langs de in oude luister herstelde boerderijen van de Heereweg rijdt. En als je dan ook weer op het pad fietst richting Hargervaart dat dan misschien Jan Grietenzoonpad heet, weet dan dat dat verwijst naar de uitvinder van de eerste molen voor waterbemaling, daar gebouwd door een timmerman uit Groet.

Het Jaarboek is voor €19,50 te koop bij de Bergense en Schoorlse boekhandels, en, op dinsdagmiddagen tussen twee en vijf, in het raadhuisje van Groet.