• Sylvia Mandemaker (r) neemt de CRDL in ontvangst die zij krijgt aangeboden door Karin de Vré van Stichting Vrienden van Prins Hendrik & Agnes.

    Henk de Reus
  • De CRDL.

    Henk de Reus
  • De CRDL wordt gedemonstreerd.

    Henk de Reus

Geluid door aanraking, nieuw apparaat voor dementerenden in Egmond

EGMOND AAN ZEE Het is een cadeau dat je niet elke dag krijgt: een Cradel (spreek uit kredel), afgekort tot CRDL. Joost Lammerts, regiodirecteur Zorgcirkel Egmond/Heiloo, en Sylvia Mandemaker, zorgmanager afdeling Karveel en Amberhof, namen dit interactieve zorginstrument via de stichting Vrienden van Prins Hendrik & Agnes donderdag 1 augustus in ontvangst.

Door Henk de Reus

Lammerts: "Als Zorgcirkel zijn we bezig met een programma persoonsgerichte zorg. Voor ouderen. Hierbij ga je uit van vijf basisbehoeften die elk mens heeft. Maar hoe ga je hiermee om als je te maken hebt met iemand met dementie, die niet in staat is om deze behoeften zelf aan te geven? We gingen op zoek naar verschillende manieren om dit mogelijk te maken. Totdat een van onze medewerkers op de mogelijkheid wees van een CRDL. We waren direct enthousiast en we waarderen het zeer dat stichting Vrienden van Prins Hendrik & Agnes ons twee CRDL's heeft geschonken."

AANRAKEN Sandra Schuin is CRDL-adviseur en legt uit wat het precies is en wat je ermee kunt doen. "De CRDL is bedoeld voor mensen die moeite hebben met communiceren en sociale interactie. Door de ander aan te raken kom je direct in zijn of haar intimiteitszone. Dit kan als bedreigend worden ervaren door mensen die in een andere wereld leven, zoals mensen met dementie. Als twee mensen hun hand op het instrument leggen en elkaar aanraken, ontstaat er een gesloten circuit, waarbij je in staat wordt gesteld om fysiek contact met de ander te krijgen, daar waar dit langs de gewone weg niet lukt. Door gebruik te maken van geluiden, die uit het apparaat komen op het moment dat iemand wordt aangeraakt, krijgt de aanraking een andere functionaliteit en ervaren mensen deze als veilig. Door vasthouden, strelen en trommelen horen gebruikers een variatie aan geluiden, zoals een klaterend beekje, een trein of het ruisen van de zee. Dit roept herinneringen of emoties op die leiden tot onderlinge verbinding en contact. Uiteindelijk voorzie je hiermee in een van de primaire levensbehoeften: die van aanraking. Sommige mensen met dementie kunnen niet rustig blijven zitten (de 'lopers'). Wordt de aanraking gecombineerd met rustgevende klassieke muziek, dan blijken ze opeens wèl te kunnen blijven zitten. Het is niet alleen belangrijk voor het personeel om zo met de cliënt in contact te kunnen komen, maar ook voor familieleden. Je komt ineens op een heel andere manier weer in verbinding met je naaste", aldus Sandra.

BREED INZETBAAR "Het apparaat is een Nederlandse vinding en wordt ingezet in de ouderenzorg (mensen met dementie), bij mensen met een meervoudige beperking, autistische stoornissen en visueel gehandicapten. Ook kan het effectief werken bij mensen in de laatste levensfase en mensen met een trauma, bijvoorbeeld als gevolg van seksueel misbruik. Toen ik professor Erik Scherder eens persoonlijk mocht ontmoeten en hem over de CRDL vertelde, was hij erg enthousiast. Het gebied in de hersenen dat verantwoordelijk is voor het waarnemen van geluiden blijft het langst intact bij mensen met dementie of een andere hersenaandoening", legt Sandra uit.

BOERDERIJGELUIDEN Na het overhandigen van de CRDL's houdt Sandra een interactieve presentatie voor het publiek dat in het restaurant van de Prins Hendrik Stichting bijeengekomen is. Zij legt uit dat de CRDL een instrument is dat herkenbare geluiden of muziek produceert zodra er
huidcontact is tussen de deelnemer en zijn of haar begeleider.

Sandra: "De CRLD vertaalt als het ware verschillende soorten aanrakingen in geluiden. Door de wisselbare geluidsmodule is het mogelijk elk gewenst geluid op te nemen. Er kunnen ook persoonlijke geluiden worden toegevoegd. Dit betekent dat met de CRLD maatwerk geleverd kan worden." Eerst doet zij een een-op-een-sessie met Sylvia Mandemaker. Er komen aangename geluiden uit de CRDL op het moment dat beiden elkaar aanraken. Ook de wijze van aanraking en de plaats van de aanraking bepaalt het geluid. Sylvia legt uit dat het apparaat programmeerbaar is en een diversiteit aan geluiden bevat. "Afhankelijk van wat je wilt bereiken kunt je kiezen voor stads-, natuur- of boerderijgeluiden, huis-tuin-en-keuken-geluiden en klassieke geluiden."

Als zij dit demonstreert in een groepssessie klinkt er luid gelach als een van de deelnemers met de hand over de wang van de buurvrouw streelt en er een kip begint te kakelen. Er volgt nog meer hilariteit als een vrouw bij de man naast haar op het puntje van de neus drukt en het geluid van een muziekinstrument hoorbaar is. Het lijkt wel toveren.