• Lennard van Zanten: “Kijken moet je leren. Het vraagt discipline de hele dag echt te blijven ‘zien’. -

    Patricia Wessels
  • De éénmanspost van de reddingsbrigade bij Schoorl aan Zee op een bijna verlaten strand.

    Patricia Wessels
  • Lennard van Zanten hijst de gele vlag: ‘Zwemmen gevaarlijk’.

    Patricia Wessels

Schoorlse zomerserie (2) met Reddingsbrigade Schoorl

SCHOORL In de zomer trekken duizenden vakantiegangers naar kustplaatsen als Schoorl. Waar de een zijn vrijheid viert, aan zee, of op een terrasje, moet de ander juist extra hard werken. Een kijkje achter de schermen bij de mensen die een fijne zomer aan zee mogelijk maken. Wat komen zij tegen? Wat zijn hun uitdagingen?

Door Patricia Wessels

Aflevering 2: De reddingsbrigade

Vloed, hoge golven, windkracht 6. Lennard van Zanten (37) hijst de gele vlag. 'Zwemmen gevaarlijk', betekent dat. Op het strand is het altijd verstandig even te kijken hoe de vlag er bij hangt. Het is één van de middelen waarmee de reddingsbrigade communiceert.
"Een rode vlag betekent: 'verboden te zwemmen, een vraagtekenvlag zegt: 'kind gevonden', en tot ongeveer windkracht 4 hijsen we de reddingsbrigadevlag, wat inhoudt dat je kunt zwemmen binnen de aangegeven zone en dat er toezicht is tot zo'n 500 meter links en rechts van onze post", vertelt lifeguard Lennard. "Vroeger hadden we ook nog een groene vlag, die stond voor 'veilig zwemmen'. Maar die is er uit gegooid; zwemmen in zee is nooit helemaal veilig."

DUINKENNIS Het oranje containerhuisje op palen in Schoorl aan Zee is een éénmanspost. Samen met de posten in Camperduin en Hargen vormt het 'Reddingsbrigade Schoorl'. Onder de veranda staat de 'Rhino' klaar, een licht voertuig met vierwielaandrijving, voorzien van een AED en EHBO-kist. In het naseizoen moet de reddingsbrigade regelmatig de duinen in, naar ongevallen op het mountainbike-pad. Veel lifeguards hebben dan ook een goede duinkennis. Het rescue board waarmee Lennard soms pijlsnel peddelend de zee op moet, -gemiddeld drie à vier keer per seizoen- staat klaar op de veranda. Deze zomer was het nog maar één keer nodig. "We werken heel preventief, door baders en zwemmers op tijd te waarschuwen, of terug te fluiten. Ik maak mensen er op attent dat ze het lot niet moeten tarten."

Lennard -ook binnen drager van zonnebril met spiegelglazen- is een man van weinig woorden. Van hem geen heroïsche reddingsverhalen, daar is hij te nuchter en bescheiden voor. Als je er toch naar vraagt, krijg je een summiere en feitelijke beschrijving: "Twee mensen zwommen buiten de aangegeven zone en konden niet meer terug komen door een mui. Dan ga ik dus de zee in, maar niet voor ik de reddingspost in Hargen heb gewaarschuwd en zeker weet dat ze me gehoord hebben. Mijn eerste doel is drenkelingen boven water houden. Ze kunnen zich vasthouden aan mijn rescue board. Ondertussen is m'n collega al onderweg met een waterscooter, om ze weer naar de kant te brengen. In dit geval was me dat al gelukt voor hij aankwam."

Mensen die de zee onderschatten en mensen die hem overschatten komen volgens Lennard het vaakst in de problemen. De eerste groep neemt te veel risico, de tweede raakt te snel in paniek en put zichzelf uit door in een mui vergeefs tegen de stroming in te blijven zwemmen. Het tegenovergestelde is nodig: rustig blijven, je zee inwaarts laten meevoeren tot de stroming niet meer trekt. Om een stukje verderop gewoon weer terug te zwemmen.

DE ZEE LEZEN Lennard: "Het blijft me verbazen hoeveel strandgangers nog nooit van een mui, een strekdam, of zelfs van getijden hebben gehoord." Zelf kan hij de zee lezen; zien waar de stromingen zijn en waar het diep is. Zijn huisje heeft aan drie zijden ramen voor een goed uitzicht op zee en strand. Verrekijkers, mobilofoon, reddingsvest en een gedetailleerde kustkaart zijn onder handbereik. Dag in dag uit houdt hij hier zijn ogen open voor de veiligheid van anderen. "Kijken moet je leren. Je kunt wel een beetje turen, maar het vraagt echt inspanning en discipline om dat de hele dag te doen en ook echt te blijven zien."
"Ook moet je voor dit werk uitermate fit zijn", lacht de gespierde en breed geschouderde lifeguard. Zijn korte baard kan de kuiltjes in zijn wangen niet verhullen. Na zijn werk gaat hij dan ook vaak nog even zwemmen, of peddelt op snelheid met zijn rescue board over de golven, om vaardigheden en conditie bij te houden. En anders gaat hij wel steppen door de duinen in het weekend, als hij wordt afgelost door vrijwilligers. (Wat hij niet vertelt, is dat hij meervoudig winnaar van de autoped-race in Schagen is. red.) Lennard: "Op warme, dus drukke dagen komen de vrijwilligers me overigens ook vaak helpen. Dan zijn er veel ehbo-gevallen, van kwallenbeet tot oververhitting."
Lennard werkt inmiddels al negen zomers bij de reddingsbrigade. Hiervoor deed hij sociaal pedagogisch werk in kinderopvang, onderwijs en jeugdzorg, deed taakstrafbegeleiding voor reclassering en ooit begon hij bij defensie. Het leger werft jongeren met het vooruitzicht dat ze mensen gaan redden en hulp bieden in noodsituaties. In dat opzicht zijn er parallellen met het werk als lifeguard. Maar defensie was ook een harde wereld. "Net als anderen had ik nog een enorme bewijsdrang, misschien wel vanuit het idee niet veel waard te zijn. Kwetsbaarheid toonde je niet, door gevoel te onderdrukken. Na 3,5 jaar merkte ik dat dat me niet diende. Inmiddels heb ik geleerd de kwetsbaarheid meer toe te laten. Het mooie is: je wordt er alleen maar echter van, meer jezelf en uiteindelijk dus sterker."

EENZAAM Regen roffelt op het dak, de unit vangt de windstoten voelbaar op. Zo druk als het op warme dagen kan zijn, zo verlaten is het strand nu. Wat drijft een man om zomer aan zomer op een ver strand te willen zitten op een toch ook vaak eenzame post? "Ik houd van de vrijheid, van het buiten zijn en de 'verzichtelijkheid'. Ik wilde mijn leven vereenvoudigen. De afgelopen jaren ben ik zes keer verhuisd en heb me redelijk weten te 'ontspullen'. Geen overbodige ballast meer, geen tv, niet zo veel prikkels. De rust en het ruisen van de zee doen me goed. En ja, in stilte kom je jezelf ook tegen. Dat levert zelfkennis op. Als je een goede connectie met jezelf wilt, zul je met jezelf moeten gaan zitten. Hier heb ik geleerd alleen te zijn en het goed met mezelf te kunnen hebben."