• De Raad van State boog zich donderdag 4 juli over planschadedossiers.

    Archief BDUmedia

Raad van State heeft zware taak met planschadezaken Bergen

DEN HAAG Drie lange zittingsdagen, 31 zaken, stapels dossiers en deskundigen die elkaar bestrijden. De Raad van State mag de knoop gaan doorhakken in de gecompliceerde megakwestie over planschadeclaims van een aantal inwoners van Bergen. Hun woordvoerder Frans Zomers spreekt van claims met een totaal van ruim 20 miljoen euro. Honoreert de Raad al die claims, dan raakt de gemeente vermoedelijk aan de bedelstaf.

Door Adrie van der Wel

De zaak draait om het 'nieuwe' bestemmingsplan Bergen Dorpskern Zuid uit 2009. Met dat plan ontstonden er voor perceeleigenaren in dit deel van het dorp bouwbeperkingen en beperkingen in het gebruik van hun grond. Het voorgaande bestemmingsplan uit 1937 (!) bood minder beperkingen. Door de beperkingen van het nieuwe plan zijn de percelen en de ruime woningen daarop minder waard geworden, zeggen de eigenaren.
Hoeveel minder waard is het strijdpunt. De gemeente moet opdraaien voor het waardeverlies. Dus zette de gemeente een schade-expert aan het werk. En dat deden de bewoners ook. Vaak komt het voor dat schade-experts die voor gemeenten werken, uitkomen op een lager schadebedrag dan de experts die voor de gedupeerden werken.
Dat is in Bergen niet anders. Het leidde tot een rechtszaak bij de rechtbank die voor het gemak maar zelf onafhankelijke deskundigen van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB) aanstelde om tot een juist oordeel te komen. Die uitkomst beviel de gemeente niet en de bewoners nog minder.

De Raad van State is donderdag 4 juli begonnen met een reeks zittingsdagen in het hoger beroep dat is ingesteld door de gemeente en de bewoners. De Raad stapte ook naar de STAB, maar die kwam met een andere deskundige. En heel opmerkelijk: die kwam tot en heel andere uitkomst dan zijn collega die de rechtbank had geadviseerd.
Dat werd tijdens de zitting donderdag makkelijk schieten door Frans Zomers. Er volgde een langdurige tirade waarin de deskundigen van de STAB werden beschuldigd van geknoei en manipulatie van de cijfers. Dat kwam hem op een standje van de raadsvoorzitter te staan, want een rechtszaal is geen politieke arena.
Maar de Raad zal wel een antwoord moeten vinden op Zomers' zeer gedetailleerde analyse van het onderzoek van de STAB-adviseurs. Meestal volgt de Raad het advies van de STAB-deskundigen. In dit geval zal de Raad zelf aan de bak moeten, omdat het nog niet eerder is voorgekomen dat het werk van de STAB zo discutabel was. Volgens Zomers zitten er grote verschillen tussen de uitkomsten van de STAB-adviseurs.
Die variëren van enkele tonnen tot meer dan een miljoen euro. En dat maakt volgens Zomers dat beide onderzoeken van het STAB niet serieus genomen moeten worden en opzij worden gelegd. "Onbetrouwbaar, onzorgvuldig en onvoldoende", aldus Zomers. "Niet in staat om de juiste waarden te taxeren. Taxaties in strijd met de waarheid." Hij vindt het werk van de STAB zelfs een zaak voor de tuchtcommissie van de beroepsorganisatie van taxateurs.

"Laten we het netjes houden", begon de advocaat van de gemeente in zijn weerwoord. Hij zei niet te twijfelen aan de onafhankelijke taxaties van de STAB. "De bewoners zien vele miljoenen aan planschade, maar de gemeente en de STAB zien dit niet."
Van eventuele planschade is volgens de advocaat geen sprake. En als die er wel zou zijn, dan wil de gemeente die niet uitkeren in geld, maar in nieuwe bouwmogelijkheden.
Anders zou de gemeentekas wel eens fors kunnen worden geplunderd. "En dat is gemeenschapsgeld", zei de advocaat met een oog gericht op de burgers van Bergen.
Maar staatsraad Erik Daalder temperde dit optimisme van de advocaat. De Raad stelt namelijk strenge eisen aan vergoeding van schade 'in natura'. Als in dat geval wordt betaald in de vorm van bouwrechten, dan moet wel zeker zijn dat daarvan binnen enkele jaren gebruik is gemaakt. Dat kan een probleem worden als er bezwaren komen tegen die nieuwe bouwplannen.
Gaandeweg de zitting moest de STAB-adviseur van de Raad erkennen dat zijn taxaties niet helemaal klopten. Volgens Frans Zomers begint de teller voor de gemeente intussen al op te lopen.

De Raad doet over enkele maanden uitspraak.